Przedzamcze
Przedzamcze od ulicy Szprotawskiej.
Opis i widok ogólny. Usytuowanie, założenie i powstanie.
Znajdujemy się przed wejściem na teren założenia pałacowo-parkowego w Żaganiu. Pierwszym właścicielem parku i tworzonej przez niego rezydencji był od roku tysiąc sześćset dwudziestego siódmego do tysiąc sześćset trzydziestego czwartego książę Albrecht von Wallenstein, który jednocześnie zajmował się parkiem i budową pałacu, czyniąc go wówczas sławnym. Jego park miał charakter dziki i niezmieniony. Później w okresie panowania rodziny Lobkowitzów mamy tylko zapisy o pięknym parku i zatrudnionych ogrodnikach.
Wraz z bezpotomną śmiercią ostatniego Lobkowitza, w roku tysiąc siedemset osiemdziesiątym szóstym księstwo żagańskie przeszło we władanie kurlandzkiego księcia Piotra Birona. Park Książęcy w obecnym kształcie powstał w latach tysiąc osiemset czterdzieści jeden i tysiąc osiemset pięćdziesiąt dziewięć, inspirowany wizją i spotkaniem z księciem Hermannem von Pückler-Bad Muskau. Urządzony i przekształcony przez księżnę żagańską Dorotę Talleyrand-Périgord, po jej licznych europejskich wojażach i jej nadwornego ogrodnika Friedricha Teicherta, głównie na potrzeby rodziny. Już w roku tysiąc osiemset czterdziestym pierwszym dokupiono teren wokół kościoła Krzyża Świętego, a w tysiąc osiemset czterdziestym piątym dokonano niwelacji terenu pod skrzydłem północnym pałacu. Po stronie zachodniej powstał nowy most, a po stronie południowej rozebrano skrzydło niższe parawanowe, skierowane w stronę parku i kanału Młynówki. Wcześniej zbudowany został przez księżnę żagańską Wilhelminę most po stronie zachodniej, z zachowanym herbem i mitrą książęcą rok tysiąc osiemset trzeci, później odnawiany.
Księżna Dorota z wielką werwą i animuszem przekształciła dwieście trzydzieści hektarów parku nad zakolem Bobru przy pomocy stu pięćdziesięciu ogrodników i wielu bezrobotnych. Park otoczony był murem, którego pozostałości widoczne są do dziś obok Domku Portiera. Z większych prac parkowych zasypano starorzecze, wykopano Staw Karpiowy i połączono w kierunku Mostu Królewskiego, leżącym w parku Górnym, jako łącznik trasy prowadzącej ze stacji kolejowej przez Bażanciarnię i dalej Most Elżbiety do pałacu. Książę Pückler w roku tysiąc osiemset czterdziestym czwartym tak pisał o parku: „Jeśli dalej będzie tak szło jak teraz, Żagań będzie za pięć lat nie tylko wspaniały, lecz stanie się naprawdę bardzo piękny, bardziej jednak w stylu podniosłym, niż romantyczno-malowniczym, co z kolei bardzo dobrze pasuje do całej natury księżnej”.
Również w tym duchu, w roku tysiąc osiemset czterdziestym siódmym urządzono przed dziedzińcem duży podjazd, podobnie jak w Mużakowie/Bad Muskau, by połączyć pałac z parkiem, rzeką i krajobrazem. Za czasów poleconego księżnej przez Lennégo nadwornego ogrodnika Friedricha Gireouda przeprowadzono w parku kolejne prace. Następca księżnej Doroty, Ludwik Napoleon polecił Moritzowi Gottgetreu położenie instalacji wodnej i zmeliorowanie obszaru parku, w celu doprowadzenia wody do fontann w parku. Szczególnie do fontanny kamienistej i kaskadowej na Przedzamczu. Na obszarze całego założenia utworzono punkty widokowe oraz malownicze zakątki będące elementami ogrodowego krajobrazu, służące odpoczynkowi, relaksacji i kontemplacji duchowej. Każde z tych wyjątkowych miejsc, stwarzające poczucia spokoju, liczne gaje brzozowe i lipowe, czy dorodne stare drzewa na przykład dęby, platany, łąki, wrzosowiska i mosty, otrzymały nazwy często z leżącymi obok kamieniami z wyrytym na nich napisem. Nazewnictwo związane było z upamiętnieniem członków rodziny książęcej, przyjaciółmi, znajomymi księżnej Doroty lub szczególnie ważnymi miejscami z jej pobytu we Francji lub Niemczech.
Żagański kompleks pałacowo – parkowy, będąc obiektem unikalnym w skali europejskiej jest członkiem Związku Parków Łużyckich, zarówno po polskiej jak i po niemieckiej stronie, spełnia obecnie funkcje rekreacyjne, kulturotwórcze, reprezentacyjne, rozrywkowe, wypoczynkowe i edukacyjne. Walory architektoniczno-historyczne parku i pałacu podkreślone przez mistrzowskie rozplanowanie przestrzenne na planie wydłużonego prostokąta, z jego unikalnym egzotycznym, unikatowym drzewostanem, zaakcentowane przez naturalny aspekt krajobrazowy, jaki stanowi przepływająca przezeń rzeka Bóbr z kanałem Młynówki, tworzą razem całość znakomicie dopasowaną oraz wzajemnie i harmonijnie się uzupełniają. A zatem rzeka Bóbr, której nurt w okolicach oranżerii rozdziela się na Młynówkę, rozczłonkowała w naturalny sposób założenie parkowe na trzy części Ogród pałacowy przedni, park środkowy zwany Bażanciarnią i Park Górny nazywany często Kammerau.
Park od strony północnej - frontowej podzielony był na kwatery z trawnikami zdobionymi kwietnikami kobiercowymi oraz klombami. Zaś komunikację między placem przed pałacem a niżej położonym terenem ogrodu po stronie południowo-wschodniej umożliwiały metalowe schody, zdobione donicami z wielobarwnymi fuksjami. Obecnie schody metalowe zachowane po obu stronach pałacu wschodniej i zachodniej prowadzą do parku.
Po stronie północno-zachodniej przedzamcza, widoczna jest nietypowa fontanna – wodotrysk Fontanna Kamienista a‘la Baden - Baden - zbudowana w roku tysiąc osiemset siedemdziesiątym piątym z umieszczoną na szczycie kamienną misą z oryginalnymi basenami, na podobieństwo fontanny w niemieckim uzdrowisku Baden-Baden w Badenii-Würtembergii, woda spływa z góry po kamiennym stosie. Wykonana z jednego wielkiego głazu narzutowego i wielu kamieni granitowych polnych, narzuconych w formie stożka, przykrytego kamienną misą. Z tego miejsca w roku tysiąc osiemset osiemdziesiątym trzecim poprowadzono rurę zaopatrującą w wodę następną nowo powstałą fontannę kaskadową.
Fontanna Kaskadowa.
Kiedy położono instalację wodną, pierwszą działającą była fontanna kaskadowa - wodospad. Położona w północno - zachodnim narożniku fosy, wykonana przez mistrza murarskiego Juliusza Krause. Istniejąca kaskada w fosie stanowiła tak zwane „orzeźwienie” i spływająca po niej woda część urządzonego ogrodu alpejskiego czyli alpinarium, którego obecność świadczyła o wpływie tendencji naturalistycznych, charakterystycznych w sztuce ogrodowej w drugiej połowie dziewiętnastego wieku. Wykonana z naturalnego kamienia polnego i płyt granitowych.
Pomniki Bogini Nike. Wiktorie.
Na przedzamczu od północnej strony miasta i dawnego budynku administracji królewskiej, przed głównym wejściem wraz z geometrycznym ogrodem i bogatymi rabatami kwiatowymi stoją dumnie dwa marmurowe posągi, wykonane przez Christiana Daniela Raucha, są to kopie kilkakrotnie niszczone w latach siedemdziesiątych, bogini zwycięstwa. Odtworzone przez Tomasza Filara, konserwatora i absolwenta Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Zostały ustawione za czasów Ludwika Napoleona w tysiąc osiemset siedemdziesiątym czwartym roku i były realizacją idei parku powstałej za życia księżnej Doroty.
Opis i widok ogólny. Usytuowanie, założenie i powstanie.
Znajdujemy się przed wejściem na teren założenia pałacowo-parkowego w Żaganiu. Pierwszym właścicielem parku i tworzonej przez niego rezydencji był od roku tysiąc sześćset dwudziestego siódmego do tysiąc sześćset trzydziestego czwartego książę Albrecht von Wallenstein, który jednocześnie zajmował się parkiem i budową pałacu, czyniąc go wówczas sławnym. Jego park miał charakter dziki i niezmieniony. Później w okresie panowania rodziny Lobkowitzów mamy tylko zapisy o pięknym parku i zatrudnionych ogrodnikach.
Wraz z bezpotomną śmiercią ostatniego Lobkowitza, w roku tysiąc siedemset osiemdziesiątym szóstym księstwo żagańskie przeszło we władanie kurlandzkiego księcia Piotra Birona. Park Książęcy w obecnym kształcie powstał w latach tysiąc osiemset czterdzieści jeden i tysiąc osiemset pięćdziesiąt dziewięć, inspirowany wizją i spotkaniem z księciem Hermannem von Pückler-Bad Muskau. Urządzony i przekształcony przez księżnę żagańską Dorotę Talleyrand-Périgord, po jej licznych europejskich wojażach i jej nadwornego ogrodnika Friedricha Teicherta, głównie na potrzeby rodziny. Już w roku tysiąc osiemset czterdziestym pierwszym dokupiono teren wokół kościoła Krzyża Świętego, a w tysiąc osiemset czterdziestym piątym dokonano niwelacji terenu pod skrzydłem północnym pałacu. Po stronie zachodniej powstał nowy most, a po stronie południowej rozebrano skrzydło niższe parawanowe, skierowane w stronę parku i kanału Młynówki. Wcześniej zbudowany został przez księżnę żagańską Wilhelminę most po stronie zachodniej, z zachowanym herbem i mitrą książęcą rok tysiąc osiemset trzeci, później odnawiany.
Księżna Dorota z wielką werwą i animuszem przekształciła dwieście trzydzieści hektarów parku nad zakolem Bobru przy pomocy stu pięćdziesięciu ogrodników i wielu bezrobotnych. Park otoczony był murem, którego pozostałości widoczne są do dziś obok Domku Portiera. Z większych prac parkowych zasypano starorzecze, wykopano Staw Karpiowy i połączono w kierunku Mostu Królewskiego, leżącym w parku Górnym, jako łącznik trasy prowadzącej ze stacji kolejowej przez Bażanciarnię i dalej Most Elżbiety do pałacu. Książę Pückler w roku tysiąc osiemset czterdziestym czwartym tak pisał o parku: „Jeśli dalej będzie tak szło jak teraz, Żagań będzie za pięć lat nie tylko wspaniały, lecz stanie się naprawdę bardzo piękny, bardziej jednak w stylu podniosłym, niż romantyczno-malowniczym, co z kolei bardzo dobrze pasuje do całej natury księżnej”.
Również w tym duchu, w roku tysiąc osiemset czterdziestym siódmym urządzono przed dziedzińcem duży podjazd, podobnie jak w Mużakowie/Bad Muskau, by połączyć pałac z parkiem, rzeką i krajobrazem. Za czasów poleconego księżnej przez Lennégo nadwornego ogrodnika Friedricha Gireouda przeprowadzono w parku kolejne prace. Następca księżnej Doroty, Ludwik Napoleon polecił Moritzowi Gottgetreu położenie instalacji wodnej i zmeliorowanie obszaru parku, w celu doprowadzenia wody do fontann w parku. Szczególnie do fontanny kamienistej i kaskadowej na Przedzamczu. Na obszarze całego założenia utworzono punkty widokowe oraz malownicze zakątki będące elementami ogrodowego krajobrazu, służące odpoczynkowi, relaksacji i kontemplacji duchowej. Każde z tych wyjątkowych miejsc, stwarzające poczucia spokoju, liczne gaje brzozowe i lipowe, czy dorodne stare drzewa na przykład dęby, platany, łąki, wrzosowiska i mosty, otrzymały nazwy często z leżącymi obok kamieniami z wyrytym na nich napisem. Nazewnictwo związane było z upamiętnieniem członków rodziny książęcej, przyjaciółmi, znajomymi księżnej Doroty lub szczególnie ważnymi miejscami z jej pobytu we Francji lub Niemczech.
Żagański kompleks pałacowo – parkowy, będąc obiektem unikalnym w skali europejskiej jest członkiem Związku Parków Łużyckich, zarówno po polskiej jak i po niemieckiej stronie, spełnia obecnie funkcje rekreacyjne, kulturotwórcze, reprezentacyjne, rozrywkowe, wypoczynkowe i edukacyjne. Walory architektoniczno-historyczne parku i pałacu podkreślone przez mistrzowskie rozplanowanie przestrzenne na planie wydłużonego prostokąta, z jego unikalnym egzotycznym, unikatowym drzewostanem, zaakcentowane przez naturalny aspekt krajobrazowy, jaki stanowi przepływająca przezeń rzeka Bóbr z kanałem Młynówki, tworzą razem całość znakomicie dopasowaną oraz wzajemnie i harmonijnie się uzupełniają. A zatem rzeka Bóbr, której nurt w okolicach oranżerii rozdziela się na Młynówkę, rozczłonkowała w naturalny sposób założenie parkowe na trzy części Ogród pałacowy przedni, park środkowy zwany Bażanciarnią i Park Górny nazywany często Kammerau.
Park od strony północnej - frontowej podzielony był na kwatery z trawnikami zdobionymi kwietnikami kobiercowymi oraz klombami. Zaś komunikację między placem przed pałacem a niżej położonym terenem ogrodu po stronie południowo-wschodniej umożliwiały metalowe schody, zdobione donicami z wielobarwnymi fuksjami. Obecnie schody metalowe zachowane po obu stronach pałacu wschodniej i zachodniej prowadzą do parku.
Po stronie północno-zachodniej przedzamcza, widoczna jest nietypowa fontanna – wodotrysk Fontanna Kamienista a‘la Baden - Baden - zbudowana w roku tysiąc osiemset siedemdziesiątym piątym z umieszczoną na szczycie kamienną misą z oryginalnymi basenami, na podobieństwo fontanny w niemieckim uzdrowisku Baden-Baden w Badenii-Würtembergii, woda spływa z góry po kamiennym stosie. Wykonana z jednego wielkiego głazu narzutowego i wielu kamieni granitowych polnych, narzuconych w formie stożka, przykrytego kamienną misą. Z tego miejsca w roku tysiąc osiemset osiemdziesiątym trzecim poprowadzono rurę zaopatrującą w wodę następną nowo powstałą fontannę kaskadową.
Fontanna Kaskadowa.
Kiedy położono instalację wodną, pierwszą działającą była fontanna kaskadowa - wodospad. Położona w północno - zachodnim narożniku fosy, wykonana przez mistrza murarskiego Juliusza Krause. Istniejąca kaskada w fosie stanowiła tak zwane „orzeźwienie” i spływająca po niej woda część urządzonego ogrodu alpejskiego czyli alpinarium, którego obecność świadczyła o wpływie tendencji naturalistycznych, charakterystycznych w sztuce ogrodowej w drugiej połowie dziewiętnastego wieku. Wykonana z naturalnego kamienia polnego i płyt granitowych.
Pomniki Bogini Nike. Wiktorie.
Na przedzamczu od północnej strony miasta i dawnego budynku administracji królewskiej, przed głównym wejściem wraz z geometrycznym ogrodem i bogatymi rabatami kwiatowymi stoją dumnie dwa marmurowe posągi, wykonane przez Christiana Daniela Raucha, są to kopie kilkakrotnie niszczone w latach siedemdziesiątych, bogini zwycięstwa. Odtworzone przez Tomasza Filara, konserwatora i absolwenta Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Zostały ustawione za czasów Ludwika Napoleona w tysiąc osiemset siedemdziesiątym czwartym roku i były realizacją idei parku powstałej za życia księżnej Doroty.